Çfarë është MinbarLive? Historia e aplikacionit që ndihmon që çdo xhematli ta kuptojë hutben

Në vitet e fundit Zagrebi ka ndryshuar dukshëm. Mes njerëzve që jetojnë dhe punojnë çdo ditë në qytet ka gjithnjë e më shumë punëtorë të huaj nga pjesë të ndryshme të botës. Ky ndryshim vërehet veçanërisht të premteve, në xhuma, kur në xhami mblidhen njerëz me gjuhë, kultura dhe histori jete të ndryshme.

Vijnë sepse duan të jenë pjesë e komunitetit. Vijnë të falin namazin e xhumasë, të rreshtohen në saf, të dëgjojnë hutben dhe të marrin pjesë në atë që është xhumaja — tubimi javor i muslimanëve rreth një mesazhi të përbashkët. Megjithatë, për shumë prej tyre u shfaq një pengesë serioze: gjuha kroate.

Mund të jenë të pranishëm në xhami, por nëse nuk e kuptojnë hutben, mbeten të privuar nga një pjesë e rëndësishme e xhumasë. Hutbeja nuk është një fjalim i zakonshëm para namazit. Ajo është kujtesë, këshillë dhe mesazh për komunitetin. Kur njeriu nuk e kupton, ai fizikisht është aty, por mesazhi nuk i mbërrin plotësisht.

Pikërisht nga ky problem real lindi ideja për MinbarLive.

Si lindi ideja për MinbarLive?

Ideja nuk nisi në zyrë, te një tabelë e bardhë, ose si një projekt klasik teknologjik. Nisi në xhami, nga nevoja për t’u ndihmuar njerëzve që tashmë janë pjesë e xhematit, por nuk mund të ndjekin plotësisht atë që thuhet.

Adnani, anëtar i këshillit të mexhlisit, ishte ndër të parët që e ndjeu fort këtë nevojë. Ai shihte se si po ndryshonte struktura e xhematit dhe se si mes xhematlinjve kishte gjithnjë e më shumë njerëz që e kuptonin kroatishten shumë pak ose aspak. Për të kjo nuk ishte vetëm një çështje praktike. Ishte çështje përgjegjësie e komunitetit.

Nëse një njeri vjen në xhuma, dëshiron ta kryejë farzin e tij dhe dëshiron ta dëgjojë hutben, a mund ta ndihmojmë që vërtet ta kuptojë mesazhin? A mund t’ia mundësojmë që të mos jetë vetëm i pranishëm, por edhe i përfshirë?

Nga kjo pyetje filloi kërkimi për zgjidhje.

Pse zgjidhjet ekzistuese nuk ishin të mjaftueshme?

Hapi i parë ishte të hulumtoheshin mjetet që tashmë ekzistojnë. Një nga zgjidhjet që u testua ishte Stenomatic. Në fillim dukej sikur një mjet i tillë mund të ndihmonte: e folura kthehet në tekst, teksti përkthehet dhe xhematlinjtë të paktën pjesërisht mund ta ndjekin hutben.

Megjithatë, në praktikë u shfaqën shpejt dy probleme të mëdha.

I pari ishte kostoja. Për diçka që përdoret çdo javë, shpenzimi bëhet shpejt faktor i rëndësishëm. Xhamitë dhe bashkësitë islame duhet të menaxhojnë me kujdes buxhetet e tyre, prandaj një zgjidhje që është e shtrenjtë në afatgjatë vështirë se mund të bëhet praktikë e rregullt.

Problemi i dytë ishte edhe më i rëndësishëm: cilësia e përkthimit. Hutbeja ka strukturë dhe gjuhë të veçantë. Në të përmenden shpesh ajete kur’anore, hadithe, shprehje arabe dhe terma islamë që nuk mund të përkthehen gjithmonë fjalë për fjalë. Fjalë si sabur, takvallëk, nijjet, ahlak ose ummet mbartin kuptime që varen nga konteksti.

Mjetet gjenerike mund të jenë të dobishme për të folurën e zakonshme, takime ose komunikim të përditshëm. Por te hutbeja, një fjalë e përkthyer gabim nuk është vetëm gabim teknik. Ajo mund ta ndryshojë kuptimin e mesazhit.

Atëherë u bë e qartë: nuk mjafton të kesh një mjet që përkthen. Nevojitet një zgjidhje që e kupton kontekstin e hutbes.

Çfarë është MinbarLive?

MinbarLive është një platformë për transkriptim dhe përkthim live të hutbes, e zhvilluar për xhami, qendra islame dhe komunitete shumëgjuhëshe. Ndërsa imami flet, sistemi e kthen fjalën në tekst dhe e përkthen në gjuhët që xhematlinjtë i kuptojnë.

Xhematlinjtë e ndjekin përkthimin në telefonin e tyre, më së shpeshti përmes një kodi QR të vendosur në xhami. Nuk ka nevojë për instalim aplikacioni, pajisje të veçanta apo udhëzime të komplikuara. Personi e skanon kodin, hap linkun, zgjedh gjuhën dhe e ndjek hutben në kohë reale.

Ajo që e bën MinbarLive të veçantë nuk është vetëm teknologjia, por arsyeja pse u krijua. Qëllimi nuk është të përkthejë fjalët mekanikisht, por të ndihmojë që mesazhi i hutbes të përcillet sa më qartë, natyrshëm dhe saktë.

Si duket MinbarLive në praktikë?

Ta imagjinojmë një të premte në Zagreb. Xhamia është plot. Në safë janë njerëz që jetojnë prej vitesh në Kroaci, të rinj që janë rritur në një mjedis shumëgjuhësh dhe punëtorë të huaj që sapo kanë ardhur.

Imami e fillon hutben. Një pjesë e xhematit e kupton çdo fjalë. Tjetra i kupton vetëm disa pjesë. E treta pothuajse asgjë.

Me zgjidhjen MinbarLive, në hyrje ose në tabelën e njoftimeve gjendet një kod QR. Xhematliu e skanon, e zgjedh gjuhën dhe e ndjek përkthimin në telefonin e vet. Dikush e lexon përkthimin në arabisht, dikush në turqisht, dikush në anglisht, gjermanisht ose në ndonjë gjuhë tjetër.

Imami vazhdon të flasë si gjithmonë. Xhumaja zhvillohet normalisht. Por tani mesazhi u mbërrin një numri shumë më të madh njerëzish.

Është një ndryshim i vogël teknik, por një ndryshim i madh për komunitetin.

Pse përkthimi live i hutbes është i rëndësishëm për xhematet e sotme?

Shumë xhemate sot nuk janë më të njëtrajtshme nga ana gjuhësore. Sidomos në qytetet europiane, në të njëjtin hapësirë mblidhen njerëz nga vende dhe gjenerata të ndryshme. Disa flasin gjuhën lokale, të tjerë sapo e mësojnë, të tretët mbështeten më shumë te anglishtja, arabishtja, turqishtja, shqipja ose ndonjë gjuhë tjetër.

Në një mjedis të tillë, çështja e gjuhës bëhet çështje përfshirjeje. Nëse mesazhi i hutbes u shkon vetëm atyre që e kuptojnë gjuhën e imamit, një pjesë e xhematit mbetet anash, edhe pse është fizikisht e pranishme.

Përkthimi live i hutbes ndihmon që kjo distancë të zvogëlohet. Ai nuk e ndryshon hutben, nuk e ndryshon imamin dhe nuk e ndryshon ibadetin. Thjesht heq pengesën që qëndron mes njerëzve dhe mesazhit.

MinbarLive dhe terminologjia islame

Një nga dallimet më të rëndësishme mes platformës MinbarLive dhe mjeteve gjenerike të përkthimit është fokusi i veçantë në terminologjinë islame.

Hutbeja nuk është takim biznesi, ligjëratë shkollore apo bisedë e zakonshme. Ajo ka ritmin, strukturën dhe kuptimin e vet. Në të shpesh ndërthuren gjuha lokale, citate arabe dhe terma që kanë thellësi në traditën islame.

Prandaj përkthimi i hutbes duhet të jetë më shumë se një përkthim i shpejtë i fjalëve. Ai duhet ta respektojë kontekstin. Ndonjëherë përkthimi më i mirë është ai që nuk e përkthen termin fjalë për fjalë, por e përcjell në një mënyrë që besimtari mund ta kuptojë në gjuhën e vet.

MinbarLive u zhvillua pikërisht me këtë vetëdije: se përmbajtja islame kërkon një qasje më të kujdesshme se përkthimi i zakonshëm automatik.

Nga përkthimi live i hutbes te platforma për përmbajtje islame digjitale

Edhe pse MinbarLive filloi si zgjidhje për përkthimin live të hutbes, shumë shpejt u pa se xhamitë dhe bashkësitë islame kanë nevoja më të gjera. Hutbet, ligjëratat, programet edukative, përmbajtjet video dhe podcastet gjithnjë e më shpesh i kapërcejnë kufijtë e një gjuhe të vetme.

Prandaj MinbarLive gradualisht u zhvillua në një platformë për përmbajtje digjitale shumëgjuhëshe. Krahas transkriptimit dhe përkthimit live të hutbes, hapen mundësi për arkivim të përmbajtjes, përgatitje të titrave, përpunim të ligjëratave dhe shpërndarje më të lehtë të përmbajtjes islame te njerëzit që flasin gjuhë të ndryshme.

Thelbi mbetet i njëjtë: t’u ndihmojë komuniteteve që mesazhi i tyre të jetë i kuptueshëm dhe i qasshëm për më shumë njerëz.

Për kë është MinbarLive?

MinbarLive është i dedikuar për xhami, qendra islame, mexhlise, imamë dhe organizata që duan të komunikojnë më mirë me një xhemat shumëgjuhësh. Është veçanërisht i dobishëm në komunitete ku mblidhen punëtorë të huaj, studentë, udhëtarë, familje të reja ose të rinj që e kuptojnë më mirë një gjuhë tjetër sesa gjuhën në të cilën mbahet hutbeja.

Është i dobishëm edhe për xhematet në diasporë, ku shpesh bashkëjetojnë gjenerata të ndryshme. Anëtarët më të moshuar mund ta kuptojnë më mirë gjuhën e prejardhjes, ndërsa të rinjtë mund ta kuptojnë më mirë gjuhën e vendit ku jetojnë. Në një mjedis të tillë MinbarLive mund të jetë urë mes gjeneratave, gjuhëve dhe përvojave.

Xhamia digjitale nuk do të thotë më pak traditë

Kur përmendet teknologjia në xhami, ndonjëherë shfaqet kujdes. Dhe kjo është e kuptueshme. Xhamia nuk është vend për shpërqendrim të panevojshëm, dhe hutbeja nuk është përmbajtje që duhet kthyer në një eksperiment teknologjik.

Por MinbarLive nuk është konceptuar për ta zëvendësuar përvojën e xhumasë. Qëllimi i tij është i thjeshtë: t’u ndihmojë njerëzve të kuptojnë atë që tashmë po thuhet.

Kodi QR në mur nuk është zëvendësim për hutben. Ai është një urë drejt atyre që duan të dëgjojnë, por gjuha u del përpara. Nëse teknologjia ndihmon që më shumë njerëz ta kuptojnë mesazhin, atëherë ajo nuk e largon komunitetin nga tradita, por e ndihmon që tradita të përcillet më tej.

Përfundim: MinbarLive u krijua që mesazhi t’u mbërrijë njerëzve

MinbarLive u krijua nga një nevojë konkrete e një komuniteti në Zagreb. Një numër gjithnjë e më i madh punëtorësh të huaj vinin në xhuma, por nuk e kuptonin gjuhën kroate mjaftueshëm për ta ndjekur hutben. Nga ndjenja e përgjegjësisë ndaj këtyre njerëzve lindi ideja e një zgjidhjeje që do t’i ndihmonte të mos ishin vetëm të pranishëm, por edhe të përfshirë.

Sot MinbarLive është më shumë se ideja fillestare. Nga një mjet për përkthim live të hutbes është shndërruar në një platformë për përmbajtje islame digjitale shumëgjuhëshe. Megjithatë, thelbi i tij mbetet i njëjtë: ta afrojë mesazhin e hutbes te njerëzit, pa marrë parasysh nga vijnë dhe çfarë gjuhe flasin.

Sepse xhamia nuk është vetëm vendi ku njerëzit qëndrojnë në të njëjtin saf. Është vendi ku mblidhen rreth të njëjtit mesazh.

Dhe MinbarLive ndihmon që atë mesazh vërtet ta kuptojnë.

Dëshironi të mundësoni përkthim live të hutbes në xhaminë tuaj?

Nëse në xhematin tuaj ka njerëz që nuk e kuptojnë gjuhën e hutbes, MinbarLive mund të ndihmojë që kjo të ndryshojë. Me transkriptim live, përkthim në disa gjuhë dhe qasje të thjeshtë përmes kodit QR, hutbeja mund të bëhet më e qasshme për të gjithë.

Kërkoni një demo dhe shihni se si MinbarLive mund ta ndihmojë xhematin tuaj.