Çfarë është MinbarLive? Historia e aplikacionit që ndihmon që çdo xhematli ta kuptojë hutben

Gjatë viteve të fundit Zagrebi ka ndryshuar ndjeshëm. Mes njerëzve që jetojnë dhe punojnë çdo ditë në qytet ka gjithnjë e më shumë punëtorë të huaj nga pjesë të ndryshme të botës. Ky ndryshim vërehet veçanërisht të premteve, në xhuma, kur në xhami mblidhen njerëz me gjuhë, kultura dhe histori jete të ndryshme.

Vijnë sepse duan të jenë pjesë e komunitetit. Vijnë të falin namazin e xhumasë, të rreshtohen në saf, të dëgjojnë hutben dhe të marrin pjesë në atë që xhumaja është — tubimi javor i muslimanëve rreth një mesazhi të përbashkët. Mirëpo, për shumë prej tyre është shfaqur një pengesë serioze: gjuha kroate.

Mund të jenë të pranishëm në xhami, por nëse nuk e kuptojnë hutben, u mungon një pjesë e rëndësishme e xhumasë. Hutbja nuk është një fjalim i zakonshëm para namazit. Ajo është kujtesë, këshillë dhe mesazh për komunitetin. Kur njeriu nuk e kupton, fizikisht është aty, por mesazhi nuk i mbërrin plotësisht.

Pikërisht nga ky problem real lindi ideja për MinbarLive.

Si lindi ideja për MinbarLive?

Ideja nuk filloi në zyrë, në një tabelë të bardhë apo si një projekt klasik teknologjik. Filloi në xhami, nga nevoja për t’u ndihmuar njerëzve që tashmë janë pjesë e xhematit, por nuk munden ta ndjekin plotësisht atë që thuhet.

Adnani, anëtar i këshillit të mexhlisit, ishte ndër të parët që e ndjeu fuqishëm këtë nevojë. Ai shihte se si po ndryshonte struktura e xhematit dhe se mes xhematlinjve kishte gjithnjë e më shumë njerëz që e kuptonin gjuhën kroate shumë pak ose aspak. Për të, kjo nuk ishte vetëm një çështje praktike. Ishte çështje përgjegjësie e komunitetit.

Nëse njeriu vjen në xhuma, dëshiron ta kryejë farzin e tij dhe dëshiron ta dëgjojë hutben, a mund ta ndihmojmë që vërtet ta kuptojë mesazhin? A mund t’ia mundësojmë që të mos jetë vetëm i pranishëm, por edhe i përfshirë?

Prej kësaj pyetjeje filloi kërkimi për një zgjidhje.

Pse zgjidhjet ekzistuese nuk ishin të mjaftueshme?

Hapi i parë ishte të hulumtoheshin mjetet që tashmë ekzistojnë. Një nga zgjidhjet që u testua ishte Stenomatic. Në fillim dukej sikur një mjet i tillë mund të ndihmonte: fjalimi shndërrohet në tekst, teksti përkthehet dhe xhematlinjtë do të mund ta ndiqnin hutben të paktën pjesërisht.

Megjithatë, në praktikë u shfaqën shpejt dy probleme të mëdha.

I pari ishte çmimi. Për diçka që përdoret çdo javë, kostoja shpejt bëhet faktor i rëndësishëm. Xhamitë dhe bashkësitë islame duhet t’i menaxhojnë me kujdes buxhetet e tyre, prandaj një zgjidhje e shtrenjtë afatgjatë vështirë se mund të bëhet praktikë e rregullt.

Problemi i dytë ishte edhe më i rëndësishëm: cilësia e përkthimit. Hutbja ka strukturë dhe gjuhë të veçantë. Në të përmenden shpesh ajete kur’anore, hadithe, shprehje arabe dhe terma islamë që nuk mund të përkthehen gjithmonë fjalë për fjalë. Fjalë si saburi, takvallëku, nijeti, ahlaku apo ummeti mbartin kuptime që varen nga konteksti.

Mjetet gjenerike mund të jenë të dobishme për fjalim të zakonshëm, takime ose komunikim të përditshëm. Por te hutbja, një fjalë e përkthyer gabim nuk është vetëm gabim teknik. Ajo mund ta ndryshojë kuptimin e mesazhit.

Atëherë u bë e qartë: nuk mjafton të kesh një mjet që përkthen. Nevojitet një zgjidhje që e kupton kontekstin e hutbes.

Çfarë është MinbarLive?

MinbarLive është një platformë për transkriptim live dhe përkthim të hutbes, e zhvilluar për xhami, qendra islame dhe komunitete shumëgjuhëshe. Ndërsa imami flet, sistemi e shndërron të folurën në tekst dhe e përkthen në gjuhët që xhematlinjtë i kuptojnë.

Xhematlinjtë e ndjekin përkthimin në telefonin e tyre, më së shpeshti përmes një kodi QR të vendosur në xhami. Nuk ka nevojë për instalim aplikacioni, pajisje të veçanta apo udhëzime të ndërlikuara. Personi e skanon kodin, hap linkun, zgjedh gjuhën dhe e ndjek hutben në kohë reale.

Ajo që e bën MinbarLive të veçantë nuk është vetëm teknologjia, por arsyeja pse u krijua. Qëllimi nuk është t’i përkthejë fjalët mekanikisht, por të ndihmojë që mesazhi i hutbes të përcillet sa më qartë, sa më natyrshëm dhe sa më saktë.

Si duket MinbarLive në praktikë?

Ta imagjinojmë të premten në Zagreb. Xhamia është plot. Në safë janë njerëz që jetojnë prej vitesh në Kroaci, të rinj që janë rritur në një mjedis shumëgjuhësh dhe punëtorë të huaj që kanë ardhur vetëm së fundmi.

Imami e fillon hutben. Një pjesë e xhematit e kupton çdo fjalë. Një pjesë tjetër kupton vetëm disa pjesë. Një e tretë pothuajse asgjë.

Me zgjidhjen MinbarLive, te hyrja ose në tabelën e njoftimeve gjendet një kod QR. Xhematliu e skanon, zgjedh gjuhën dhe e ndjek përkthimin në telefonin e tij. Dikush e lexon përkthimin në arabisht, dikush në turqisht, dikush në anglisht, gjermanisht ose në ndonjë gjuhë tjetër.

Imami vazhdon të flasë si gjithmonë. Xhumaja zhvillohet normalisht. Por mesazhi tani u mbërrin një numri shumë më të madh njerëzish.

Është një ndryshim i vogël teknik, por një ndryshim i madh për komunitetin.

Pse përkthimi live i hutbes është i rëndësishëm për xhematet e sotme?

Shumë xhemate sot nuk janë më gjuhësisht të njëtrajtshme. Veçanërisht në qytetet europiane, në të njëjtin vend mblidhen njerëz nga vende dhe breza të ndryshëm. Disa flasin gjuhën lokale, të tjerë sapo e mësojnë, ndërsa të tretët mbështeten më shumë te anglishtja, arabishtja, turqishtja, shqipja ose ndonjë gjuhë tjetër.

Në një mjedis të tillë, çështja e gjuhës bëhet çështje e përfshirjes. Nëse mesazhi i hutbes u mbërrin vetëm atyre që e kuptojnë gjuhën e imamit, një pjesë e xhematit mbetet anash, edhe pse është fizikisht e pranishme.

Përkthimi live i hutbes ndihmon që kjo distancë të zvogëlohet. Ai nuk e ndryshon hutben, nuk e ndryshon imamin dhe nuk e ndryshon ibadetin. Vetëm e heq pengesën që u qëndron njerëzve mes tyre dhe mesazhit.

MinbarLive dhe terminologjia islame

Një nga dallimet më të rëndësishme mes platformës MinbarLive dhe mjeteve gjenerike të përkthimit është fokusi i veçantë te terminologjia islame.

Hutbja nuk është takim biznesi, ligjëratë shkollore apo bisedë e zakonshme. Ajo ka ritmin, strukturën dhe kuptimin e vet. Në të ndërthuren shpesh gjuha lokale, citate arabe dhe terma që kanë thellësi në traditën islame.

Prandaj përkthimi i hutbes duhet të jetë më shumë se një përkthim i shpejtë i fjalëve. Ai duhet ta respektojë kontekstin. Ndonjëherë, përkthimi më i mirë është ai që nuk e përkthen termin fjalë për fjalë, por e përcjell në një mënyrë që besimtari mund ta kuptojë në gjuhën e tij.

MinbarLive është zhvilluar pikërisht me këtë vetëdije: se përmbajtja islame kërkon një qasje më të kujdesshme sesa përkthimi i zakonshëm automatik.

Nga përkthimi live i hutbes te platforma për përmbajtje islame digjitale

Edhe pse MinbarLive filloi si zgjidhje për përkthimin live të hutbes, shumë shpejt u pa se xhamitë dhe bashkësitë islame kanë nevoja më të gjera. Hutbet, ligjëratat, programet edukative, përmbajtjet video dhe podcastet gjithnjë e më shpesh i tejkalojnë kufijtë e një gjuhe të vetme.

Prandaj MinbarLive u zhvillua gradualisht në një platformë për përmbajtje digjitale shumëgjuhëshe. Krahas transkriptimit live dhe përkthimit të hutbes, hapen mundësi për arkivim të përmbajtjes, përgatitje të titrave, përpunim të ligjëratave dhe shpërndarje më të lehtë të përmbajtjes islame te njerëzit që flasin gjuhë të ndryshme.

Esenca mbetet e njëjtë: t’u ndihmohet komuniteteve që mesazhi i tyre të jetë i kuptueshëm dhe i qasshëm për një numër më të madh njerëzish.

Për kë është MinbarLive?

MinbarLive u dedikohet xhamive, qendrave islame, mexhliseve, imamëve dhe organizatave që duan të komunikojnë më mirë me një xhemat shumëgjuhësh. Është veçanërisht i dobishëm në komunitetet ku mblidhen punëtorë të huaj, studentë, udhëtarë, familje të reja ose të rinj që e kuptojnë më mirë një gjuhë tjetër sesa gjuhën në të cilën mbahet hutbja.

Është i dobishëm edhe për xhemate në diasporë, ku shpesh takohen breza të ndryshëm. Anëtarët më të moshuar mund ta kuptojnë më mirë gjuhën e origjinës, ndërsa të rinjtë e kuptojnë më mirë gjuhën e vendit ku jetojnë. Në një mjedis të tillë, MinbarLive mund të jetë urë mes brezave, gjuhëve dhe përvojave.

Xhamia digjitale nuk do të thotë më pak traditë

Kur përmendet teknologjia në xhami, ndonjëherë shfaqet kujdes. Dhe kjo është e kuptueshme. Xhamia nuk është vend për shpërqendrim të panevojshëm, dhe hutbja nuk është përmbajtje që duhet shndërruar në një eksperiment teknologjik.

Por MinbarLive nuk është menduar ta zëvendësojë përjetimin e xhumasë. Qëllimi i tij është i thjeshtë: t’i ndihmojë njerëzit ta kuptojnë atë që tashmë po thuhet.

Kodi QR në mur nuk është zëvendësim i hutbes. Ai është urë drejt atyre që duan të dëgjojnë, por gjuha u qëndron në rrugë. Nëse teknologjia ndihmon që më shumë njerëz ta kuptojnë mesazhin, atëherë ajo nuk e largon komunitetin nga tradita, por e ndihmon që ta përcjellë traditën më tej.

Përfundim: MinbarLive u krijua që mesazhi t’u mbërrijë njerëzve

MinbarLive lindi nga një nevojë konkrete e një komuniteti në Zagreb. Një numër gjithnjë e më i madh punëtorësh të huaj vinin në xhuma, por nuk e kuptonin mjaftueshëm gjuhën kroate për ta ndjekur hutben. Nga ndjenja e përgjegjësisë ndaj këtyre njerëzve lindi ideja e një zgjidhjeje që do t’i ndihmonte të ishin jo vetëm të pranishëm, por edhe të përfshirë.

Sot MinbarLive është më shumë se ideja fillestare. Nga një mjet për përkthimin live të hutbes, u rrit në një platformë për përmbajtje islame digjitale shumëgjuhëshe. Megjithatë, esenca e tij mbetet e njëjtë: ta afrojë mesazhin e hutbes te njerëzit, pavarësisht se prej nga vijnë dhe çfarë gjuhe flasin.

Sepse xhamia nuk është vetëm vend ku njerëzit qëndrojnë në të njëjtin saf. Është vend ku mblidhen rreth të njëjtit mesazh.

Dhe MinbarLive ndihmon që atë mesazh ta kuptojnë vërtet.

Dëshironi të mundësoni përkthimin live të hutbes në xhaminë tuaj?

Nëse në xhematin tuaj ka njerëz që nuk e kuptojnë gjuhën e hutbes, MinbarLive mund të ndihmojë që kjo të ndryshojë. Me transkriptim live, përkthim në disa gjuhë dhe qasje të thjeshtë përmes kodit QR, hutbja mund të bëhet më e qasshme për të gjithë.

Kërkoni një demo dhe shihni se si MinbarLive mund ta ndihmojë xhematin tuaj.